
برای مجموعههای ژنراتور دیزلی با سیلندر بزرگ که در معدنهای دورافتاده، تأسیسات صنعتی بدون اتصال به شبکه و نیروگاههای پشتیبانی در آبوهوای سرد بهکار میروند، باتری راهاندازی و مدار راهاندازی اساس اصلی قابلیت اطمینان هستند. سیستمهای راهاندازی نامتناسب منجر به راهاندازی کند، شکست در راهاندازی، سوختن ترمینالها و قطعشدن غیر برنامهریزیشده برق میشوند. برخلاف موتورهای سبک، ژنراتورهای دیزلی با حجم بالا دارای نسبت تراکم بالا و اینرسی چرخشی بسیار زیادی هستند. در دمای محیط بسیار پایین تا ۳۰- درجه سانتیگراد، ویسکوزیته روغن روانکاری بهطور چشمگیری افزایش یافته و مقاومت داخلی باتری بهطور قابلتوجهی بالا میرود؛ این امر تقاضای گشتاور و جریان لحظهای اوجی را ایجاد میکند که بسیار بالاتر از شرایط دمای عادی است.
این مقاله از یک موتور ژنراتور دیزل سنگین با ظرفیت ۱۹ لیتر بهعنوان مورد مطالعه استفاده میکند. تأکید اصلی آن بر این نکته است که طراحی سیستم باید بر پایهٔ محاسبات دقیق الکتریکی جریان مستقیم و تطبیق کامل با شرایط محیطی انجام شود، نه بر اساس تخمینهای تجربی. طرح موازی دو موتور استارتر توصیفشده در اینجا، گشتاور استارتزنی پایدار و ولتاژ پایانی ثابت را در شرایط بسیار سرد، ارتعاش شدید، نوسان گستردهٔ دما (از ۳۰- درجهٔ سانتیگراد تا ۶۰+ درجهٔ سانتیگراد) و قرارگیری در معرض غبار فراوان فراهم میکند؛ شرایطی که در نصبهای صنعتی دورافتادهٔ تأمین انرژی رایج هستند.
مدار استارتزنی باید سه قاعدهٔ غیرقابلچانهزنی تطبیق را برای عملکرد پایدار استارتزنی در دمای پایین در یک پلتفرم جریان مستقیم ۲۴ ولت رعایت کند.
بسیاری از تکنسینهای میدانی، آمپر ساعت سرد (CCA) را با ظرفیت آمپر ساعت (Ah) اشتباه میگیرند، در حالی که این دو پارامتر ویژگیهای فیزیکی مجزا را توصیف میکنند. CCA عمدتاً توسط مقاومت داخلی باتری تعیین میشود. صفحات الکترودی بزرگتر و نازکتر، الکترولیت با هدایت بالا و اتصالات داخلی تمیز، مقاومت داخلی را کاهش داده و CCA را افزایش میدهند. CCA توانایی باتری در تأمین جریان ناگهانی بسیار قوی برای مدت کوتاهی در هنگام راهاندازی موتور در دمای پایین را مشخص میکند. ظرفیت آمپر ساعت (Ah) توسط جرم کل مواد فعال سربی تعیین میشود. صفحات ضخیمتر و حجم بیشتر خمیر فعال و الکترولیت، انرژی ذخیرهشدهٔ کلی را افزایش داده و بیشتر برای تأمین بارهای جانبی و چرخههای شارژ-دشارژ (نه برای جریانهای اوج راهاندازی) کاربرد دارد.
همچنین شناسایی منحنی غیرخطی ولتاژ-ظرفیت بار برای باتریهای سرب-اسیدی راهانداز نیز اهمیت دارد. هنگامی که ولتاژ دو سر باتری از ۲۵٫۵ ولت در حالت کاملاً شارژشده به ۲۴٫۰ ولت کاهش مییابد، تقریباً ۵۰ درصد از ظرفیت قابل استفادهٔ باتری قبلاً مصرف شده است. این ویژگی باید هنگام تعیین آستانههای ولتاژ شارژر و نقاط هشدار ولتاژ پایین در نظر گرفته شود.
در این طراحی، دو موتور راهانداز ۸ کیلوواتی و ۲۴ ولتی بهصورت موازی کار میکنند. جریان راهاندازی اسمی هر موتور ۳۳۳ آمپر است؛ بنابراین جریان راهاندازی اسمی ترکیبی ۶۶۶ آمپر میشود. جریان اوج قفلشدهٔ روتور برای یک موتور راهانداز بین ۸۳۰ تا ۱۰۰۰ آمپر متغیر است؛ در نتیجه جریان اوج قفلشدهٔ روتور همزمان برای سیستم دوگانه بین ۱۶۶۰ تا ۲۰۰۰ آمپر خواهد بود.
برای کارکرد در دمای بسیار سرد (۳۰- درجهٔ سانتیگراد)، حاشیهٔ طراحی ۳۰ تا ۵۰ درصدی اجباری است. حداقل رتبهٔ توصیهشدهٔ کلی CCA سیستم ۲۴۰۰ آمپر ظرفیت نظری باتریهای مورد نیاز ۴۰۰ تا ۵۴۰ آمپر-ساعت است. پیکربندی نهایی انتخابشده شامل چهار باتری سنگینکاربرد ۱۲ ولتی با ظرفیت ۲۴۰ آمپر-ساعت است که بهصورت ۲S۲P (دو سری و دو موازی) قرار گرفتهاند و ظرفیت کلی بانک باتری را ۴۸۰ آمپر-ساعت (معادل ۱۱٫۵۲ کیلووات-ساعت انرژی ذخیرهشده) فراهم میکنند.
یک باور غلط رایج این است که استارت زدن مکرر، باتری را بهسرعت تخلیه میکند. در واقع، هر چرخه استارت زدن به مدت ۳ تا ۵ ثانیه تنها ۰٫۳ تا ۰٫۵ آمپر-ساعت بار مصرف میکند که معادل صرفاً ۰٫۰۶ تا ۰٫۱ درصد از ظرفیت کلی بانک باتری است. با یک آلترناتور محرک موتوری ۱۳۰ آمپری، بار از دسترفته در طول یک چرخه استارت زدن، پس از رسیدن موتور به سرعت عملیاتی اسمی، در کمتر از ۱۵ ثانیه جبران میشود. تخلیه مزمن باتری در محیطهای عملیاتی تقریباً همیشه ناشی از شارژ ناکافی تحت بارهای جانبی است، نه مصرف توان در حین استارت زدن.
اندازهگیری کابل بر اساس محدودیتهای مقاومت کل مدار است، نه بر اساس رتبهبندی ظرفیت جریان مداوم؛ زیرا جریان قفلشده روتور در اوج تنها چند میلیثانیه طول میکشد. این استاندارد طراحی، از هادیهای مسی با سطح مقطع ۹۵ میلیمتر مربع بهصورت استاندارد استفاده میکند. مقاومت کل مدار (شامل مقاومت کابل و تمام مقاومتهای تماس در ترمینالها و بارهای اتصال) باید حداکثر ۲ میلیاهم باشد. در جریان اوج ۱۶۶۰ آمپر، افت ولتاژ محاسبهشده ۳٫۳۲ ولت است و حدود ۱۸٫۹ ولت در ترمینالهای استارتکننده باقی میماند که این مقدار آستانهٔ حداقل ۱۸ ولت برای استارت مطمئن را تأمین میکند. تمام ترمینالها نیازمند فشردهسازی هیدرولیکی هستند و پیچهاي M12 یا بزرگتر باید با گشتاور ۳۵ تا ۴۵ نیوتنمتر تنظیم شوند.
تمام کابلهای مثبت و منفی جفتشده باید با طول هادی برابر راهاندازی شوند تا توزیع جریان متوازن باقی بماند. حداقل شعاع خمیدگی نباید از شش برابر قطر خارجی کابل کمتر باشد. کابلها هر ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتر یکبار با فنرگیرهای عایقدار ثابت میشوند. در جاهایی که کابلها از دیوارههای فلزی یا بازشوی پوشش عبور میکنند، باید واشرهای لاستیکی نصب شوند تا از سایش عایق و اتصال کوتاه جلوگیری شود.
ترمینالهای مثبت و منفی هر رشته باتری به ورودیهای متناظر مثبت و منفی باسبار متصل میشوند. هر دو موتور استارتر مستقیماً از خروجیهای اختصاصی باسبار تغذیه میشوند. دو رشته باتری بهصورت موازی کار میکنند و دو موتور استارتر نیز بهصورت موازی فعال میشوند؛ هیچ اتصال سری بین موتورهای استارتر وجود ندارد.
از اهممتر ریز برای اندازهگیری مقاومت کل حلقهٔ مدار روشنکننده (شامل سیم مثبت و منفی) استفاده کنید. مقاومت کل مدار نباید از ۲ میلیاهم بیشتر شود. اگر مقادیر اندازهگیریشده از این حد فراتر روند، عیبیابی را بهصورت مرحلهای انجام دهید: طول کابلها، کیفیت قلعکشی، اکسیداسیون سطحی در نقاط تماس و گشتاور بستن پیچها را بررسی کنید. مقاومت زمین اصلی شاسی باید ≤ ۰٫۲ میلیاهم باشد.
قلعکشی هیدرولیک اجباری است؛ ناحیهٔ قلعکشی باید حداقل ۹۰ درصد از جعبهٔ مسی ترمینال را پوشش دهد. اتصالات لحیمشده برای مدارهای روشنکنندهٔ با جریان بالا پذیرفتهنشدهاند. پیچهای ترمینال از نوع M12 یا بزرگتر هستند و باید با گشتاور ۳۵ تا ۴۵ نیوتنمتر بسته شوند و هر دو هفته یکبار دوباره تنظیم و بازرسی شوند. مقاومت تماس هر ترمینال هدف: ≤ ۰٫۲ میلیاهم.
ولتاژ شارژ شناور در ۲۸٫۸ ولت ±۰٫۳ ولت تنظیم شده است. جبران دما الزامی است: نقطهٔ تنظیم شارژ بهطور خودکار در دمای محیط پایین به ۲۹٫۴ ولت افزایش مییابد تا جبران کاهش پذیرش باتری در شرایط سرد انجام شود.
مجموعهای از کابلهای جامپر مقاوم با سطح مقطع ≥۱۲۰ میلیمتر مربع و طول ≥۵ متر باید در محل نگهداری شود تا در صورت نیاز برای راهاندازی اضطراری استفاده شود.
موتورهای راهانداز تنها در طول فرآیند راهاندازی از بانک باتری انرژی میگیرند که حداکثر ۱۵ ثانیه طول میکشد. در این مدت، آلترناتور جریانی تأمین نمیکند. پس از روشن شدن موتور و جدا شدن راهانداز، آلترناتور تمام وظایف تأمین توان جریان مستقیم و شارژ مجدد باتری را بر عهده میگیرد. عملیات راهاندازی و شارژ بهصورت متوالی و در بازههای زمانی جداگانه انجام میشوند.
کل طراحی بر اساس سه اصل اصلی انجام شده است: تطابق ولتاژ، جریان اوج کافی و حاشیه توان مناسب. پیکربندی کامل به این صورت خلاصه میشود: ۴ باتری شروعکننده با ظرفیت ۲۴۰ آمپر-ساعت (بهصورت ۲S۲P، ظرفیت کلی ۴۸۰ آمپر-ساعت یا ۱۱٫۵۲ کیلوواتساعت)، آلترناتور ۱۳۰ آمپری، رابطهای مسی مثبت و منفی سفارشی، کابلهای اصلی شروعکننده با سطح مقطع ۹۵ میلیمتر مربع و کابلکشی آلترناتور با سطح مقطع ۳۵ میلیمتر مربع. دو شاخص کلیدی برای آزمون پذیرش در زمان راهاندازی باید تأیید شوند: مقاومت کلی حلقه شروعکننده ≤ ۲ میلیاهم (اندازهگیریشده با میکرو-اهممتر) و ولتاژ ترمینال استارتر ≥ ۱۸ ولت در هنگام شروع اوج همزمان دو استارتر. این روش موازیسازی دو استارتر، گشتاور شروع احتیاطی و عملکرد الکتریکی پایداری را برای مجموعههای تولیدکننده دیزلی بزرگ فراهم میکند و خطر شکست در فرآیند شروع را در کاربردهای صنعتی دورافتاده و معدنی در شرایط سرماي شدید از بین میبرد.
شرکت ماشینآلات شانگهای اوتِوو
وبسایت: www.outevo.com