یک ژنراتور که در سطح دریا بهخوبی کار میکند، در ارتفاع ۳۰۰۰ متری رفتاری مشابه ندارد. هوای کمتری وجود دارد، اکسیژن کمتری در دسترس است و هوای خنککنندهٔ محدودی که هست نیز بهطور کمتری مؤثر عمل میکند. بیشتر موتورها از ارتفاع ۱۰۰۰ متری به بالا شروع به از دست دادن توان میکنند و این اثر در ارتفاعات بالاتر از ۲۰۰۰ متر آشکار و غیرقابل چشمپوشی میشود. قاعدهٔ تقریبی رایج این است که برای موتورهای با ورودی طبیعی (naturally aspirated)، تقریباً ۸ تا ۱۲ درصد از توان به ازای هر ۱۰۰۰ متر ارتفاع کاهش مییابد و برای موتورهای توربوشارژ، این کاهش حدود ۴ تا ۷ درصد است. بنابراین، یک واحد ۵۰۰ کیلوواتی که در سطح دریا رتبهبندی شده، در ارتفاع ۳۰۰۰ متری تنها ۳۵۰ تا ۴۰۰ کیلووات توان تولید میکند. اگر انتخاب دستگاه را صرفاً بر اساس ظرفیت نامی آن انجام دهید، زمان خود را در وضعیت گرمشدن بیش از حد، دود کردن و تعجب از اینکه چه چیزی اشتباه رفته، سپری خواهید کرد.
پوششهای بیصدا این مشکل را بدتر میکنند، نه بهتر. سقف عایق صوتی طوری طراحی شده که صدا را در خود محبوس کند؛ این یعنی گرما را هم محبوس میکند. در ارتفاعات، فن هوای رقیقتری را جابهجا میکند، پس رادیاتور باید سختتر کار کند تا موتور را در محدوده دمای مناسب خود نگه دارد. راهحل معمولاً «روغن بیشتر» یا «سوخت بیشتر» نیست. بلکه ترکیبی از ویسکوزیته مناسب، محاسبه بار کاهشیافته و ریتم نگهداری است که واقعاً با شرایط محل سازگان دارد.
قسمت دشوار ارتفاعات، نوسان دماست. دمای یک محل ممکن است قبل از طلوع آفتاب به ۱۰- درجه سانتیگراد برسد و تا نیمهروز به بالای ۲۵ درجه سانتیگراد افزایش یابد. روغن باید در روشنکردن سرد بهراحتی جریان یابد و همچنان در بار کامل لایهای از روغن را حفظ کند. این دقیقاً همان کاری است که روغن چنددرجهای انجام میدهد.
بهعنوان نقطهی شروع، اکثر تولیدکنندگان به شما میگویند که روغن SAE ۱۵W-۴۰ برای آبوهوای عادی استاندارد است و در دمای بالاتر از ۱۵- درجه سانتیگراد مناسب است. هنگامی که دما پایینتر و سردتر میشود، روغن ۱۰W-۳۰ گزینهی منطقیتری میشود. در شرایط سرمای شدید و پایدار، روغنهای مصنوعی ۵W-۴۰ یا ۰W-۴۰ انتخاب ایمنتری هستند، اما این ارتقاء رایگان نیست: استفاده از روغن بسیار سبک در بار سنگین تابستانی ممکن است فشار روغن را کاهش داده و باعث سایش یاتاقانها شود. هنگامی که آبوهوا گرمتر میشود یا دستگاه به محلی با ارتفاع کمتر منتقل میشود، دوباره به درجهی ضخیمتر روغن بازگردید.
از درجهی API مناسب نیز استفاده کنید. CF-۴ یا بالاتر حداقل رایج است؛ در موتورهای توربوشارژر که در ارتفاعات تحت بار سنگین کار میکنند، درجات CH-۴، CI-۴ یا CJ-۴ ارزش انتخاب دارند. روغنهای کمخاکستر به نگهداری تمیزی انژکتورها و محفظهی احتراق کمک میکنند که این امر اهمیت دارد، زیرا احتراق هرگز کامل نیست و رسوب کربن سریعتر تشکیل میشود.
یک نکتهٔ دیگر که ارزش بررسی دارد: فیلتر روغن باید با درجهٔ روغن و بازهٔ تمدیدشدهٔ تعویض آن سازگان باشد. اگر روغن را ارتقا دهید اما فیلتری را نگه دارید که فقط برای بازهٔ کوتاه تعویض طراحی شدهاست، نقطهٔ ضعف را از مخزن روغن به خود فیلتر منتقل کردهاید.
این اعداد تنها جهت راهنمایی هستند. همیشه آنها را با دفترچهٔ راهنمای موتور و برگهٔ اطلاعات تأمینکنندهٔ روغن تأیید کنید؛ سپس در صورت وجود گرد و غبار زیاد در محل، کارکرد طولانیمدت دستگاه یا نتایج نامطلوب تحلیل روغن، بازهٔ تعویض را کوتاهتر کنید.
|
ویسکوزیتهٔ پیشنهادی |
فاصله تعویض روغن |
تعویض فیلتر |
|
SAE 15W-40، CF-4 یا بالاتر |
بر اساس دفترچهٔ راهنما، معمولاً هر ۲۵۰ ساعت |
با هر بار تعویض روغن |
|
SAE 15W-40 یا 10W-30 |
۲۰۰ تا ۲۵۰ ساعت |
در هر تعویض روغن |
|
روغن سنتتیک SAE ۱۰W-۳۰ یا ۵W-۴۰ |
۱۵۰ تا ۲۰۰ ساعت |
در هر تعویض روغن، فشار را بررسی کنید |
|
روغن سنتتیک ۰W-۴۰ با نقطه ریزش پایین |
دستورالعمل سازنده روغن به علاوه حاشیه اطمینان ۲۰ درصدی |
در هر تعویض، نظارت دقیق داشته باشید |
دو عادت سودمند بهسرعت خودشان را تأمین میکنند. اول، سطح روغن را با دیپاستیک روی زمین تراز و با موتور خاموش بررسی کنید و در صورت نیاز، بهجای حدسزنی، مقدار کمی روغن اضافه کنید. دوم، یک برنامه تحلیل روغن را بهطور مداوم اجرا کنید. در ارتفاعات، رقیقشدن روغن توسط سوخت و افزایش ذرات دوده زودتر از انتظار ظاهر میشوند و یک نمونه آزمایشی اطلاعات بسیار بیشتری نسبت به نمایشگر شیشهای ارائه میدهد.
موتور توربوشارژر و اینترکولر شده ابزار مناسبی برای این کار است. یک واحد بدون توربو (naturally aspirated) سریعتر توان خود را از دست میدهد و چیزی نیست که بخواهید در بلندای بالای ۲۰۰۰ متر برای دورههای طولانیمدت به آن اتکا کنید. اما حتی بهترین توربو نیز اثر ارتفاع را از بین نمیبرد؛ تنها میزان کاهش توان را کم میکند. در ارتفاع ۳۰۰۰ متر، باید انتظار داشت توان خروجی در حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد توان اسمی باشد و گاهی کمتر.
پس مجموعه را بر اساس توان اصلاحشده، نه توان نامپلاک، انتخاب کنید. اگر در ارتفاع ۳۰۰۰ متری به ۴۰۰ کیلووات نیاز دارید، دستگاه ۵۰۰ کیلوواتی سطح دریا بهسختی کافی است و احتمالاً دستگاه ۵۵۰ تا ۶۰۰ کیلوواتی پاسخ منصفانهتری است. حاشیهٔ اضافیای نیز برای دما در نظر بگیرید: اصلاح توان برای گرما و اصلاح توان برای ارتفاع بر یکدیگر انباشته میشوند. و هرچه هم انجام دهید، از مکانیک نخواهید که «سوخت را افزایش دهد» تا توان از دست رفته بازگردد. سوخت بیشتر با مقدار ثابت اکسیژن، دود سیاه، دمای بالای خروجی، ذوب شدن پیستونها و صورتحسابی بسیار پرهزینه را در پی دارد.

همه چیز در آنجا سریعتر فرسوده میشود. هوا رقیق است، گرد و غبار ریز است و نوسانات دما بهشدت بر آببندیهای لاستیکی و عایقهای الکتریکی تأثیر میگذارد. چرخههای نگهداری خود را حدود ۲۵ تا ۴۰ درصد کوتاهتر برنامهریزی کنید تا زمان کمتری را صرف تعمیرات کنید.
اول، فیلتر هوا. در محیطهای پرگرد و غبارِ ارتفاعات، آن را هفتگی—نه ماهانه—بررسی کنید. فیلتری که مسدود شده است، باعث کمبود هوای ورودی به موتور میشود، دمای خروجی اگزوز را افزایش میدهد و ممکن است در لحظهٔ خروج، توربوشارژر را بیش از حد سرعت دهد. استفاده از فیلتر سنگین-duty دو مرحلهای با آلارم اختلاف فشار، سرمایهگذاری منطقیای است. دوم، سیستم خنککننده: رادیاتور را تمیز نگه دارید، از ضدیخ بلندمدت مناسب به جای آب ساده استفاده کنید و به یاد داشته باشید که نقطهٔ جوش مایع خنککننده با افزایش ارتفاع کاهش مییابد؛ بنابراین درپوش فشاری اهمیت بیشتری نسبت به سطح دریا دارد.
سیستم سوخت: آب را بهطور منظم از جداکننده تخلیه کنید، زیرا نوسانهای بزرگ دما بین روز و شب باعث تشکیل رطوبت در مخزن میشوند. از دیزل فصل سرما استفاده کنید که با پایینترین دمای پیشبینیشده سازگار باشد تا پارافین در محلول باقی بماند. انژکتورها و فاصلهٔ شیرها را کمی بیشتر از آنچه در دفترچهٔ راهنمای سرویس ذکر شده است بررسی کنید؛ زیرا احتراق ناقص، رسوب ایجاد میکند و این رسوبها رفتار کاری کل موتور را تغییر میدهند.
طرف الکتریکی را آسان است نادیده گرفت. هوا در فشار پایین عایقبندی یا خاموشکردن قوسها را بهخوبی انجام نمیدهد، بنابراین مدارشکنها و کنتاکتورها ممکن است نیاز به کاهش ظرفیت یا انتخاب نوع مخصوص مناطق مرتفع داشته باشند. نور خورشید بسیار شدید است و کابلها سریعاً فرسوده میشوند، پس از کابل مقاوم در برابر اُلترaviolet استفاده کنید و اتصالات را در برابر آب و گرد و غبار محافظت نمایید.
سیستم پیشگرمکننده اغلب مشکلات راهاندازی در ارتفاعات را پیش از وقوع جلوگیری میکند. گرمکننده آب جکت، گرمکننده روغن، پلاگینهای گرمکننده یا گرمکننده شعلهای، موتور را قبل از اینکه حتی از موتور استارتکش خواسته شود، گرم میکنند. بالاتر از ۳۰۰۰ متر، پیشگرمکردن در طول روز نیز تنها یک لوکس نیست؛ بلکه صرفاً یک روش خوب عملیاتی است.
باتریها در هوای سرد ظرفیت خود را از دست میدهند، بنابراین باتریهای مقاوم در دمای پایین را در جعبهای عایقبندیشده مناسب نصب کنید، ترمینالها را تمیز و محکم نگه دارید و بیش از چند ثانیه پیاپی استارت نزنید. پس از روشن شدن، آن را در حالت بیبار به مدتی بگذارید تا گرم شود، نه اینکه بار کامل را ناگهان اعمال کنید. صبر کنید تا دمای مایع خنککننده به حدود ۴۰ درجه سانتیگراد برسد، سپس بار را به تدریج افزایش دهید. همین اصل در زمان خاموشکردن نیز صادق است: ابتدا بار را کاهش دهید، سپس چند دقیقه با بار سبک کار کنید و در نهایت خاموش کنید.
در پایان، اتاق ژنراتور را کاملاً دربسته نکنید. هواي رقیق باعث میشود گازهای خروجی سریعتر پخش شده و مدت طولانیتری در محیط باقی بمانند. ورودی و خروجی را از هم جدا نگه دارید، یک آلارم مونوکسید کربن نصب کنید و زمان اقامت در داخل محفظه را تا حد امکان کوتاه نگه دارید.
این فهرست را بررسی کنید؛ در این صورت ژنراتور مجهز به پوستهٔ بیصدا در ارتفاعات نیز بهخوبی کار خود را انجام میدهد، نه اینکه تبدیل به یک گرمکن فضایی بسیار گرانقیمت شود. در صورت تردید، ارتفاع محل نصب و نمودار بار را برای سازنده ارسال کنید تا سیستم سوخت را متناسب با ارتفاع تنظیم مجدد کند. این کار هزینهای بسیار کمتر از بازسازی دارد.