Jeneratörler uzun süreler boyunca aşırı yükte çalıştığında, sargılarındaki yalıtımın bozulmasını hızlandıran aşırı miktarda ısı üretirler. Sadece %10 kapasiteyi aşarak aylarca çalışmak, içinde meydana gelen termal hasar nedeniyle yalıtım ömrünü yaklaşık olarak yarıya kadar kısaltabilir. Isı, zamanla sargı verniklerini gevrek hâle getirir ve bu da çatlakların oluşmasına neden olur; sonuç olarak sargıların dönüşleri arasında sorunlar ortaya çıkar. Bakır iletkenler de sürekli ısınma ve soğuma döngülerine maruz kaldıklarında zarar görür. Bu tekrarlayan termal gerilim, iletkenleri zamanla zayıflatır ve sistemin verimliliğini düşürerek özellikle elektrik talebinin en yüksek olduğu anlarda arızalara daha yatkın hâle gelmesine neden olur. Bu yüzden iyi yük yönetimi sadece önemli değil, aynı zamanda jeneratör sisteminin termal olarak dengede kalması ve maksimum kullanım ömrü elde edilmesi açısından kesinlikle hayati öneme sahiptir.
Yükler hızla değiştiğinde, Otokomatik Voltaj Regülatörü'nün (AVR) tepki verme hızı ile ilgili sorunlar ortaya çıkar ve bu durum normal ±%5 aralığının dışına çıkan voltaj dalgalanmalarına neden olur. Kilovat değerlerindeki ani bir artış, sistemin ayarlanma kabiliyetini yavaşlatır ve bazen beklenen değerin %90'ının altına düşen gerilim düşüşlerine yol açar. Bu durum yalnızca ekrandaki sayılarla sınırlı değildir; böyle bir olay meydana geldiğinde gerçek yaşamda da etkileri görülür. Hassas elektronik bileşenler bozulur ve motorlar tamamen çalışmaz hâle gelebilir. Tersine, yük talebinde beklenmedik bir düşüş olduğunda bu kez voltaj sıçramaları gözlemlenir. Bu sıçramalar, sisteme bağlı olan tüm cihazlara ekstra yük bindirir ve zaman içinde yalıtım malzemelerinin zarar görmesine neden olabilir. Güç sistemleriyle her gün çalışanlar için sonuç oldukça açıktır: bu yük değişimlerini doğru şekilde yönetmezsek, hem jeneratörlerin kendisi hem de onlardan güç çeken cihazlar zaman içinde güvenilirlik sorunları yaşayacaktır.
IoT teknolojisi üzerinden bağlanan termal ve titreşim sensörleri, yaklaşık 500 milisaniyelik aralıklarla açık şase jeneratörlerini izler ve canlı bilgileri bildiğimiz ve sevdiğimiz PLC'lere doğrudan iletir. Peki bundan sonra ne olur? Bu akıllı sistemler, yükün gerçek ihtiyaçlarına göre yakıt sağlama ve soğutmayı ayarlayarak, eski tip manuel yöntemlere kıyasla başlangıç gecikmesini yaklaşık %40 oranında azaltır. İşlerin sorunsuz ilerlemesi konusunda ise adaptif kontroller de harika sonuçlar verir. Zorlu geçiş dönemlerinde bile gerilim seviyelerini %90'ın üzerinde tutmayı başarır, zararlı harmonikleri azaltır ve sargıların hasar görmesini engeller. Tüm bu tepkisel davranış sayesinde jeneratörler değişen taleplere zorlanmadan yanıt verebilir.
Sistem talebi maksimum kapasiteye yaklaştıkça, otomatik yük kesme devreleri devreye girer ve sadece iki saniye içinde şebekeden önemli olmayan yükleri kaldırır. Acil durum aydınlatması ve tıbbi cihazlar gibi önemli sistemler önceden oluşturduğumuz bu öncelik listelerinin en üstünde yer aldığı için bağlı kalır. Bu sistemin amacı, aşırı yüklenme durumunda tüm sistemin çökmesini engellemektir ve ayrıca elektrik kesintileri günlerce sürdüğünde yaklaşık olarak yüzde 15 ile belki de yüzde 22 arasında yakıt maliyetinden de tasarruf sağlar. Fabrikalardaki ve tesislerdeki gerçek dünya uygulamalarına bakıldığında, bu tür akıllı yük yönetimi jeneratör arızalarını önemli ölçüde azaltır; saha testlerine göre yaklaşık %57 oranında. Bu durum özellikle bir aşırı ısınan bileşenin sistem genelinde ardışık arızalara neden olduğu tehlikeli zincirleme reaksiyonların önüne geçildiği için gerçekleşir.
Açık şase jeneratör setleri, standart koşulların dışında çalıştırıldığında güçleri azaltılmalıdır. 1.000 metrenin üzerindeki rakımlarda, daha ince hava motor verimliliğini düşürür ve ISO 8528 kurallarına göre her 300 metre artışta %3'e kadar güç kaybı yaşanabilir. 40°C'nin üzerindeki çevre sıcaklıklarında, aşırı ısınmayı önlemek için her 5,5°C artışta güç %1-2 oranında azaltılmalıdır.
Değişken frekans sürücüleri gibi doğrusal olmayan yükler mevcut olduğunda, bunlar genellikle harmonik bozulmaya neden olur. Toplam Harmonik Bozulma (THD) oranının %10'un üzerine çıkan akımlar, sargıların içinde ek ısı üretir. Bu, mühendislerin yalıtımı hasar görmesini önlemek için sistem kapasitesini genellikle %5 ile %15 arasında düşürmeleri gerektiği anlamına gelir. Buna rağmen bu durum göz ardı edilirse ne olur? Çalışmalar, uygun şekilde ayarlanmamış sistemlerde arıza oranlarının yaklaşık %27 arttığını göstermektedir. Güç yönetimine ciddi yaklaşan herkes için, doğru kW hesaplamaları mutlaka tesis özelinde kapasite düşürme gereksinimlerini de dikkate almalıdır. Aksi takdirde, bu tür streslere maruz kalan ekipmanlardan sorunsuz yıllarca çalışma beklemek, fazla istemek demektir.
EN